|
یکی از اصیل ترین نمایندگان جریان جدید شعر لکی که در شعر او میتوان نمونه های بارزی از رویکرد به طبیعت، مسائل اجتماعی کاربرد اصطلاحات و لغات بومی و مضامین طنز آمیز را مشاهده کرد، حجت الله مهدوی است. او زنده کننده خاطره شاعران بزرگی چون ملا منو چهر خان کولیوند است.. او تنها شاعر لک زبانی است که مجموعه وسیع و متنوعی از اوزان عروضی را در شعر خویش به کار گرفته است و گاهی این اوزان چنان با مضامین شعر او گره خورده است که تصور شکل گرفتن اشعار وی در اوزان دیگر ناممکن به نظر میرسد، چنانکه به جرات میتوان ادعا کرد که او برای هر مضمون خاص وزن ویژه ای اختیار کرده است؛ برای نمونه به تعدادی از این اوزان در شعر مهدوی اشاره میکنیم : ۱) بحر سریع سدس مکشوف (مفتعلن مفتعلن فاعلن) : دل خه م بیهو وده زنیی که م بگر جه شن در او ویشه و ری جه م بگر ۲) بحر رجز مثمن مطوی مخبون (مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن) : قو شیکم ئهِ خراوه دل نوهی بی ئه سه ر چه نی دیه ر شه که تم ئه جه ل بره س ئو مِر ستیزه گه ر چه نی ۳) بحر هزج مثمن سالم (مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن) : ره سیمه هوسن ئه قبالم چویی دیوانه وه رگالی دیه ر ئه ج ئی ئو مره خوشهالم چو یی دیوانه وه رگالی ۴) بحر هزج مسدّس محذوف ]( مفاعیلن مفاعیلن مفاعی (فعولن)[ ئه سیر درد و ره نج سه ختم ئیمشو ئه رامه رگه هه نی ئاوختم ئیمشو ۵) بحر رمل مسدس محذوف (فاعلاتن فاعلاتن فاعلن) : کو و بچم ئا روم گیونم گوم بیه دلبه ر شیریین زو ئونم گوم بیه ۶) بحر منسرح مثمن مطوی ( مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن): ئی دل وری می بچم ویرِ ولاتی هه نی وقته گ هه م بگریِم به رق نا هاتی هه نی ۷) بحر هزج مثمن اخرب (مفعول مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن) : هه ر سوگ نه سی مه می ئه ر سلسله کا کووِلت ئه تره مووئه ها کم ئه ر زیبایی چا تولت! البته مهدوی اوزان عروضی متعددی را در شعر خود به کار برده است که پرداختن به یکایک آ نها مجال بیشتری میطلبد. نمونه های ارائه شده شاید گوشهای از توانمندی او درزمینه تسلط بر اوزان عروضی و بهره مندی مناسب و به هنگام از اوزان متنوع و گوشنواز شعر لکی نشان دهد. قالب اصلی شعر مهدوی غزل است و او غزل سرایی است توانا که از این قالب برای بیان مضامینی چون وصف طبیعت، عشق، اجتماعیات و بث الشکویها و نمایش احوال شخصی خویش بهره برده است. اهمیت این مسأله وقتی روشن میشود که بدانیم تا پیش از او کمتر شاعر لک زبانی مستقلاً به قالب غزل روی آورده بود و مضامین تغزلی هم در قالب مثنوی بیان میشد[۳]؛ شعر حجت از این نظرگاه نقطه عطفی در سیر تطور شعر لکی به شمار میآید. درغزلهای او آنچنانکه شایسته این قالب لطیف و این «پرنیانِ پندار» است، خیال به نا زکترین و ظریفترین شکل روی مینمایاند. شاعر گاهی با حسرت و اندوه از محبوب یاد میکند و خواننده شعر خود را بی اختیار به حال و هوای شعر عرب و یاد کرد معشوق و ندبه و زاری بر جای خالی او میکشاند: تاره زنی نور گلاره ام کو ویی یه که قه رو فوج هه زاره م کوویی این معشوق کسی است که چونان آتشی که شبانگاهان در محوطة باز جلو چادرهای ایل بر میافروزند. وجود شاعر را مملو از گرمی و حرارت میکند و سرمای سخت و جانفرسای پاییزی را از تن و جان او میزداید. موسم پاییز ئوو م سه رد ئه ج منی ئاگر وه رچیتِ ئیو اره م کوویی گاهی هم از سپری شدن عمر سخن میگوید و با نگاهی حکیمانه رفتنِ آب عمر رابه چشم میبیند و زمزمة این جویباررابه گوش جان میشنود: چیین ئاو ئومره ئی زمزمه مایه گووش دل ئا خر زنده گانیه هاله ت گیو نه سه ر چه نی؟ شاعر ما دیوانهای است که شهرة خاص و عام است و خود را از این حیث خوش اقبال میشمارد: ره سیمه هوسن ئه قبالم چویی دیوانه وه رگالی دیه ر ئه ج ئی ئومره خوشهالم چوئی دیوانه وه رگا لی اکنون اگر بغض فلک بشکند و سیلا ب عالمی را فرا بگیرد او را چه باک؟ که چیزی در خور باختن ندارد: ئه گر بوغز فه لک، شکی ئو لافاو ئاله می بگری مِ شادم ئه ج یه بی مالم، چویی دیوانه وه رگالی و چنین کسی البته به جرم حقگویی راه به ارتفاع نمی برد و همواره محکوم به فرو افتادن در حضیض است: وه جورمِ یه ک دو حه ق گویی ریم تا ئرتفا بریا ئیسه مه هکومه جا چالم چو یی دیوانه وه ر گالی مضامین اجتماعی هم در شعر مهدوی فراوان است، با این توضیح که دایره شمول این چنین مضمونهایی در شعر او بسیار گسترده است و زمان و مکان خاصی را در بر نمیگیرد. مثلاً در ابتدای غزلی با «تجاهل العارف» بسیار جالب چنین وانمود میکند که دنیای امروز دنیایی است آکنده از صلح و صفا و صمیمیت و در آ ن از جنگ و خونریزی خبری نیست: موسم شادیه وری جه نگ نیه! دل که سی ئی جور زه مو ته نگ نیه! این البته پوزخند تلخی است بر حقیقت ناگوار دنیای امروزی، قرن سیمان وآهن که درآن عاطفه و محبت ازمیان آدمیان رخت بربسته است. دیدگاه حجت نسبت به شعر هم گهگاه در لابلای اشعار او جلوهگر میشود. او وزن «شعر حق» را سنگینتر از کوه آهن میداند و بدینسان بر اهمیت شعر و شاعری و فراتر بودن شعر حقیقی ازچارچوب محدود وزن و قافیه صحّه میگذارد : و زنی گ شیعر هه ق دیری سه نگین تر ئی کو ئاسنه وزن قه سیده هِه ق «هوجه ت» به هرسه ری، ره مه ل نیه رویکرد به طبیعت و توصیف جلوه های آن مثل شب، صبح، باران و... از دیگر نکات بر جسته شعر مهدوی است، او معتقد است که طبیعت مانند آیینه ای است که یک سر سوزن زنگار و تیرگی در آن راه نیافته است: سیل ته بیئه ت که چو ئا یینه یی سر ده رزن که تی ئی ژه نگ نیه او نم نم باران صبح را در پاکی به حضرت مسیح (ع) تشبیه میکند (با ارتباط مناسبی که میان مسیح و مریم بر قرار کرده است): نم نمه وارون سویه چو مه سیح ئه تر دوات ئی گول مَه ریه م بگر و درخت سپیدار را ـ که دارای سایه ای خوش و فرح افزااست ـ به عنایت الهی ماننده میکند که همه محتاج پناه بردن به سایه آن هستند: کاوه هه سی وه ختی گ تو ئشق هه یی گر دریژ ئه ر وه ر سا خه س بکیش در عاشقانههای او هم این جلوههای طبیعت به گونه دیگر رخ مینمایاند: صبحگاهان نسیمی میوزد و سلسله کاکل معشوق را پریشان میکند و بدینسان شمیم خوشی در هوا پراکنده میشود: هه ر سوگ نه سیمه می ئه ر سلسله کا کوولت ئه تره مووئه هاکم ئه ر زیبایی چا توولت جای دیگری آرزو میکند که همراه یارخویش درکنار سبزه زاری بنشیند و دست در حلقه آن زلف مواج بزند: وه گرد دووس نیشتن ئه ر سه رکینه ئوو مه رنگ خوه شه گیس شلال موونس ئه ر وه ر وا سو بِیْنه چنگ خوه شه گاهی هم برای نشان دادن احوال درونی خویش تصویرهای بکر و بدیعی ارائه می کند که در شعر لکی کم نظیر است، مثل تصویر زیبا ی «اسب توفان» در بیت زیر: هه ماری ئه سب توو فانم وه گاله رو وری ده شتی ئی سور ئه ت سیخه مو یالم چو پی دیوانه وه ر گالی ارسال یادداشت (0یادداشت) |
لیست کلی مطالب